گزارش تقریرات درس فقه حضرت امام خمینی (ره)

گزارشی از تقریرات آیت الله سید محمد شاهچراغی در درس فقه حضرت امام خمینی (ره)

*******************

تقریرات آیت الله سید محمد شاهچراغی

گزارش تقریرات درس فقه حضرت امام خمینی (ره)

حضور در درس خارج فقه و اصول حضرت امام خمینی رضوان‌ الله تعالی علیه از خاطره ‏انگیزترین سال‌ های تحصیل آیۀ الله سید محمد شاهچراغی (نماینده‏ ی مقام معظم رهبری در استان سمنان و نماینده مردم در مجلس خبرگان رهبری) می‌ باشد. ایشان که از اوایل سال تحصیلی ۱۳۳۹ هجری شمسی وارد درس خارج مکاسب محرمه آن بزرگوار شده‏ اند، تا زمان تبعید معظم ‏له به ترکیه، از فقه پربار این عالم مجاهد و بی ‌نظیر بهره گرفته ‏اند.

آیۀ‏ الله شاهچراغی از علت حضور در درس حضرت امام خمینی رحمۀ‏ الله علیه و نیز شرائط حاکم بر آن، چنین می‏ گویند:

«از مبحث قمار مکاسب محرمه تا بیع فضولی در درس فقه حضرت امام قدس سره شرکت کردم. آن ‏چه که باعث می‏ شد درس معظم‏ له برای ما جذاب باشد، فرصتی بود که برای مطالعه و تحقیق داشتند، زیرا در آن زمان – بر طبق ظاهر – به کار دیگری اشتغال نداشتند؛ همین هم موجب گردیده بود، شاگردان درس‏ خوان و پرتلاش حوزه در درس ایشان حاضر شده و از آن استقبال نمایند. امام رضوان ‏الله تعالی علیه واقعاً محقق بودند»

 

آن‌ چه در ادامه می ‌آید گزارشی است از تقریرات درس خارج مکاسب محرمه، بیع و صلاۀ حضرت امام رضوان‏ الله تعالی علیه که توسط آیۀ‌ الله شاهچراغی در نوزده دفتر ثبت گردیده است.

—————————————

«کتاب البیع»

متن درسی: کتاب المکاسب شیخ انصاری رضوان ‌الله علیه

تاریخ حضور در درس: از آبان ماه ۱۳۳۹ تا آبان ماه ۱۳۴۳ هجری شمسی

دفتر اول

تعداد صفحات: ۱۸۳

تعداد جلسات: ۱۱۴

موضوعات:

المکاسب المحرمه:

  • المسأله الخامسه عشر؛ القمار
  • المساله الثامنه عشر؛ الکذب
  • المساله الثانیه و عشرون: معونۀ الظالمین فی ظلمهم
  • المساله السادسه و عشرون؛ الولایۀ من قبل الجائر
  • النوع الخامس مما یحرم التکسب به ؛ ما یجب علی الانسان فعله
  • خاتمه
  • المساله الثانیه؛ جوائز السلطان و عمّاله
  • المساله الثالثه؛ ما یأخذه السلطان باسم الخراج و المقاسمه و الزکاه
  • تا ابتدای کتاب البیع
دفتر دوم

تعداد صفحات: ۱۸۷

موضوعات:

  • ماهیۀ البیع
  • تعریف البیع
  • الکلام فی المعاطات
  • تنبیهات المعاطات
  • الکلام فی الفاظ عقد البیع
  • الکلام فی شروط العقد
  • أحکام المقبوض بالعقد الفاسد
  • الکلام فی قاعدۀ الضمان
دفتر سوم

تعداد صفحات: ۱۱۲

موضوعات:

  • تنبیهات المقبوض
  • تعیین الوقت
  • الغرامه
  • ببیع الصبی
  • قصد المتعاقدین لمدلول العقد
  • وجوب تعیین المتعاملین
  • المعرفه بالخصوصیات لازم ام لا؟
  • اختیار المتعاقدین
  • البیع الاکراهی
  • البیع الفضولی
دفتر چهارم

تعداد صفحات:۴۲

تعداد جلسات: ۱۲

موضوعات:

  • مما یؤیّد صحه بیع الفضولی
  • ما استدل به لبطلان بیع الفضولی
  • بیع الفضولی للمالک مع سبق المنع
  • بیع الفضولی لنفسه
  • الاشکال علی صحه هذا البیع
  • الاشکال علی جریان الفضولی فی المعاطاۀ
  • القول فی الاجازه
  • هل الاجازه کاشفه ام ناقله؟
  • دعوی امکان تقدیم السبب علی المسبّب

توضیحات: دفاتراول، دوم، سوم و چهارم، تعریب بخش عمده ‌ای از کل دفاتر می باشد که به جهت دربرداشتن قسمتی از تقریرات مکاسب محرمه و نیز مباحث بیع که متن فارسی آن موجود نیست، به عنوان دفاتر اول تا چهارم آمده است.

دفتر پنجم

تعداد صفحات:۱۱۱

تعداد جلسات: ۳۵

تاریخ شروع:

  • یکشنبه ۱۳/شوال/۱۳۸۰ ق -۲۱/فروردین ۱۳۳۹ش
  • شنبه ۲/ربیع الثانی/۱۳۸۱ق -۲/مهر/۱۳۳۹ش

موضوعات :

  • اجرت بر کارهای واجب و مستحب
  • خاتمه، مساله دوم: جوائز السلطان و عمّاله
دفتر ششم

تعداد صفحات: ۱۱۳

تعداد جلسات: ۲۱

تاریخ شروع: یکشنبه ۲/جمادی الاولی/۱۳۸۱ق – ۱/آبان/۱۳۳۹ش

موضوعات :

  • النوع الخامس: مما یحرم التکسب به.خاتمه.المساله الثالثه ما یأخذه السلطان باسم الخراج و المقاسمه و الزکاه
  • التنبیه الاول: هل یشمل جواز شراء الخراج لما لم یاخذه الجائر بعد
  • ماهیه البیع
  • تعریف البیع
  • وضع الفاظ المعاملات للصحیح او للأعم
دفتر هفتم

تعداد صفحات:۱۱۰

تعداد جلسات: ۲۱

تاریخ شروع: سه شنبه ۹/جمادی الثانی/ق – ۸/آذر/۱۳۳۹ش

توضیحات: محتوای این دفتر مشخص نشد، اما با توجه به مطالب دفاتر ششم و هشتم می ‌باید بخشی از مطالب کتاب المکاسب.ج۳٫ص۲۱-۵۱ را در برگرفته باشد.

دفتر هشتم

تعداد صفحات: ۱۱۳

تعداد جلسات: ۲۱

تاریخ شروع: شنبه ۱۹/رجب/ ق – ۱۷/ دی/۱۳۳۹ش

موضوعات:

  • هل المعاطاۀ لازمه ام جایزه؟
دفتر نهم

تعداد صفحات: ۱۱۲

تعداد جلسات: ۲۹

تاریخ شروع:

  • دوشنبه ۸/ذی القعده/ق – ۴/اردیبهشت/۱۳۴۰ش
  • سه شنبه ۸/ربیع الثانی/ق – ۲۷/شهریور/۱۳۴۰ش

موضوعات :

  • هل المعاطاۀ بیع حقیقه ام لا؟
  • حکم الاعطاء من جانب واحد
  • تمییز البایع من المشتری فی المعاطاۀ الفعلیه
  • اقسام المعاطاۀ بحسب قصد المتعاطیین
  • جریان المعاطاۀ فی غیر البیع
  • حکم الشک فی اعتبار شرط فی المعاطاۀ
  • فی ملزمات المعاطاۀ
  • هل یعتبر فی المعاطاۀ شروط البیع او لا؟
  • المعاطاۀ بعد التلف بیع او معوضۀ مستقله
  • العقد غیرالجامع لشرائط اللزوم معاطاۀ ام لا
  • الکلام فی عقد البیع
  • اعتبار اللفظ فی العقود
دفتر دهم

تعداد صفحات:۱۱۳

تعداد جلسات: ۲۹

تاریخ شروع: سه شنبه ۲۲/ربیع الثانی/ق – ۱۱/مهر/۱۳۴۰ش

توضیحات:  جلسات درس در ششم جمادی ‌الثانی، پس از یک هفته تعطیلی به مناسبت ارتحال آیت الله العظمی بروجردی، از سر گرفته شده و به فاتحه خوانی و ذکر موعظه اختصاص یافته است.

موضوعات:

  • انشاء البیع بالألفاظ الکنائیه
  • الفاظ الایجاب و القبول
  • اعتباریۀ العربیه فی العقد
  • اعتبار الماضویه فی العقد
  • اعتبار تقدیم الایجاب علی القبول
  • اشتراط الموالات فی العقد
  • اعتبار التنجیز فی العقد
  • اشتراط اهلیّۀ المتعاقدین معاً حین العقد
  • اختلاف المتعاقدین فی شروط الصیغه
  • اشتراط التطابق بین الایجاب و القبول
  • احکام المقبوض بالعقد الفاسد
  • الاول : ضمان المقبوض بالعقد الفاسد
  • الاستدلال بقاعده نفی الضرر
دفتر یازدهم

تعداد صفحات: ۱۱۷

تعداد جلسات:۲۷

تاریخ شروع: یکشنبه ۱۷/جمادی الثانی/ق – ۵/آذر/۱۳۴۰ش

موضوعات:

  • احکام المقبوض بالعقد الفاسد.الکلام فی مدرک قاعده الضمان
  • جهل الدافع بالفساد و علمه به
  • موارد توهم اطراد القاعده فیها
  • الثانی ؛ وجوب رد المقبوض بالبیع الفاسد
  • الثالث؛ ضمان المنافع المستوفاۀ فی المقبوض بالعقد الفاسد
  • الرابع؛ ضمان المثلی بالمثل
دفتر دوازدهم

تعداد صفحات: ۱۱۱

تعداد جلسات: ۱۷

تاریخ شروع: سه شنبه ۲/شعبان/۱۳۸۱ق – ۱۹/دی/۱۳۴۰ش

موضوعات:

  • الرابع ؛ ضمان المثلی بالمثلی
  • الخامس ؛ اذا لم یوجد المثل الا بأکثر من ثمن المثل
  • السادس؛ اذا تعذّر المثل فی المثلی
  • المراد من «اغواز المثل»
  • اذا اسقط المثل عن المالیه
دفتر سیزدهم

تعداد صفحات:۱۰۸

تعداد جلسات: ۲۴

تاریخ شروع:

  • چهارشنبه۱۳/ذی القعده/ق – ۲۹/فروردین/۱۳۴۱ش
  • سه شنبه ۱۷/ذی الحجه/ق – ۱۷/شهریور/۱۳۴۱ش

موضوعات:

  • السابع ؛ ضمان القیمی بالقیمه فی المقبوض بالعقد الفاسد
  • المعیار فی تعیین القیمه
  • ضمان التالف بقیمه یوم التلف
  • لا عبرۀ بزیادۀ القیمه بعد التلف
  • بدل الحیلوله
  • الزام المالک بأخذ البدل
  • حکم ملک البدل
  • اذا تمکن من العین
دفتر چهاردهم

تعداد صفحات: ۱۱۳

تعداد جلسات: ۱۸

تاریخ شروع: یکشنبه ۲۱/جمادی الاولی/ق-۲۸/مهر/۱۳۴۱ش

موضوعات :

  • مساله؛ من شروط المتعاقدین قصدهما مدلول العقد
  • اعتبار تعیین المالکین
  • من شروط المتعاقدین الاختیار
  • الفرق بین الاکراه فی احکام التکلیفیه و الاحکام الوضعیه
دفتر پانزدهم

تعداد صفحات: ۹۳

تعداد جلسات:۲۲

تاریخ شروع: دوشنبه ۲۱/جمادی الثانی/۱۳۸۲ق – ۲۸/آبان/۱۳۴۱ش

توضیحات: امام رحمۀ ‌الله علیه در جلسه یکشنبه چهارم رجب، به مناسبت تصویب لایحه‌ ی انجمن های ایالتی و ولایتی، مطالبی را مطرح فرموده ‌اند.

موضوعات:

  • من شروط المتعاقدین ؛ الاختیار
  • حقیقه الاکراه
  • المعیار فی صدق الاکراه
  • الاکراه علی الاطلاق
  • عقد المکره لو تعقبه الرضا
دفتر شانزدهم

تعداد صفحات:۵۷

تعداد جلسات: ۹

تاریخ شروع: دوشنبه ۱۰/شعبان/ق – اول بهمن۱۳۴۱ش

موضوعات:

  • مساله ؛ من شروط المتعاقدین أن یکونا مالکین او مأذونین
  • اختلاف الفقهاء فی صحه عقد الفضولی
  • صور بیع الفضولی
  • الاولی ؛ بیع الفضولی للمالک مع عدم سبق المنع
  • مما یدل علی الصحه
  • مما یؤیّد صحه الفضولی
  • اخبار نکاح العبد بدون اذن مولاه
دفتر هفدهم

تعداد صفحات: ۳۳

تعداد جلسات: ۸ جلسه

تاریخ شروع: شنبه ۵/ذی الحجه/۱۳۸۳ق – ۲۹/فروردین/۱۳۴۳ش

تاریخ اتمام: یکشنبه ۲۰/ذی الحجه/۱۳۸۳ق – ۱۳/اردیبهشت/۱۳۴۳

توضیحات: حضرت امام قدس سره پس از آزادی از زندان و تعطیلی ده ماهه درس، به جهت کمبود وقت و نزدیک شدن به پایان سال تحصیلی، مبحث سابق بیع – را رها کرده و به موضوعی از مباحث صلاۀ می ‌پردازند.

موضوعات:

  • القضاء عن المیت
  • ماهیت القضاء
  • اشکالات عقلی بحث
  • قضاء به عهده چه کسی است
  • خارج کردن صوم و صلاه از صلب مال میت
دفتر هجدهم

تعداد صفحات: ۱۱۵

تعداد جلسات: ۲۱

تاریخ شروع: شنبه ۵/جمادی الاولی/۱۳۸۴ ق– ۲۱/شهریور/۱۳۴۳ش

توضیحات: حضرت امام رحمۀ الله علیه در شروع سال تحصیلی، مبحث قبل – بیع – را  ادامه می ‏دهند.

موضوعات :

  • بیع الفضولی للمالک مع عدم سبق المنع.ما یؤید صحه بیع الفضولی
  • ما استدل به لبطلان بیع الفضولی
  • الثانیه ؛ بیع الفضولی مع سبق المنع
  • الثالثه ؛ بیع الفضولی لنفسه
  • الاشکال علی صحه هذا البیع الفضولی
  • جواب کاشف الغطاء عن الوجه الرابع
دفتر نوزدهم

تعداد صفحات: ۹۴

تعداد جلسات: ۱۲

تاریخ شروع: یکشنبه ۱۲/جمادی الثانی/۱۳۸۴ق – ۲۶/مهر/۱۳۴۳ش

موضوعات:

  • الثالثه ؛ بیع الفضولی لنفسه
  • جریان الفضولی فی المعاطاۀ
  • هل الاجازه کاشفه ام ناقله؟
  • الشرط هو وصف تعقب الاجازه

تاریخ اتمام: سه شنبه ۲۸/جمادی الثانی/۱۳۸۴ق- ۱۲/آبان/۱۳۴۳

توضیحات: امام خمینی قدس سره، سیزدهم آبان ماه، سال  ۱۳۴۳ هجری شمسی توسط رژیم منحوس پهلوی تبعید می‌ شوند و درس ایشان تعطیل می گردد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *